Notariusz w Polsce działa na podstawie ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz.U. z 2023 r., poz. 240 z późn. zm.). Jest osobą zaufania publicznego, powołaną przez Ministra Sprawiedliwości, a czynności dokonane przez notariusza mają charakter dokumentu urzędowego.
Jego głównym zadaniem jest zapewnienie bezpieczeństwa obrotu prawnego oraz ochrona interesów wszystkich stron uczestniczących w czynności. Notariusz jest zobowiązany działać bezstronnie, z zachowaniem tajemnicy zawodowej i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Są sytuacje, w których udział notariusza jest wymagany przez prawo i bez jego obecności dana czynność nie będzie ważna. Należą do nich m.in.:

  • Umowy sprzedaży nieruchomości – przeniesienie własności mieszkania, domu lub działki wymaga formy aktu notarialnego.

  • Umowy darowizny nieruchomości oraz ustanowienia służebności, użytkowania wieczystego.

  • Umowy majątkowe małżeńskie – np. intercyza, zmiana ustroju majątkowego.

  • Sporządzenie testamentu w formie aktu notarialnego.

  • Protokół poświadczenia dziedziczenia – równoważny z orzeczeniem sądu w zakresie stwierdzenia nabycia spadku.

  • Zakładanie spółek kapitałowych i niektóre zmiany w ich umowach (np. podwyższenie kapitału).

  • Pełnomocnictwa wymagające formy aktu notarialnego (np. do sprzedaży nieruchomości).

Poza czynnościami obowiązkowymi, notariusz może także sporządzać inne dokumenty, które strony chcą nadać formę urzędową, aby zapewnić im większą pewność prawną i wiarygodność.